Niet één leider. Een team dat leidt. Gedeeld leiderschap invoeren

De meeste organisaties hangen aan één persoon. Als die er is, draait het. Als die weg is, valt het stil. Dat is geen sterk leiderschap, dat is een single point of failure.

In een eenheid kun je je dat niet permitteren. Als de leider wegvalt, mag de operatie niet wegvallen. Dus bouw je een team waar iedereen kan opstaan op het moment dat de situatie erom vraagt. Niet omdat het mag, maar omdat het moet.

Gedeeld leiderschap is geen democratie. Het is voorbereiding op het moment dat jij er niet bent.

Herken je dit?

De symptomen van een team dat aan één persoon hangt:

• Beslissingen wachten tot de leider terug is, ook de dringende.
• Niemand neemt initiatief buiten zijn strikte taak, uit angst om buiten zijn boekje te gaan.
• Als de leider op vakantie is, valt het tempo stil.
• Mensen voeren uit wat gezegd is, maar denken niet mee over het waarom.

Dat is geen luiheid. Het is een team dat nooit geleerd heeft dat het zelf mag sturen. En een team dat niet mag sturen, leert het ook nooit.

Wat doen we eraan?

Stuur op het doel, niet op de stappen

Het hart van gedeeld leiderschap is Commander’s Intent. Je geeft mensen niet een lijst instructies, je geeft ze het eindbeeld: dit is wat we willen bereiken, en dit is waarom. Hoe ze daar komen, beslissen ze zelf, op het moment zelf, met de informatie die zij op dat moment hebben. Dat is ook het antidotum tegen de consensus-belasting: informeren is leiderschap, toestemming vragen is zwakte.

Dat klinkt eng voor een leider die gewend is te micromanagen. Maar het tegendeel is waar: een team dat het doel begrijpt, kan beslissen als jij er niet bent. Een team dat alleen de stappen kent, staat stil zodra de situatie afwijkt van het plan. En de situatie wijkt altijd af van het plan.

Geef het mandaat, niet alleen de taak

Wie geen ruimte krijgt om te ondernemen, neemt geen initiatief. Zonder mandaat neemt niemand eigenaarschap. Dus geef je mensen een echt mandaat, binnen heldere kaders. De wet die wij hanteerden: we geven je het recht om te proberen, en het is je plicht om te durven. Binnen het kader ben je vrij. Daarbuiten niet. Maar binnen dat kader verwacht ik dat je beslist, niet dat je wacht.

Vertrouwen voor controle

Gedeeld leiderschap werkt alleen als vertrouwen voor controle komt. Niet blind vertrouwen, maar vertrouwen dat verdiend en getraind is: mensen krijgen de competentie en de duidelijkheid, en daarna ook de ruimte. Hou je alles in eigen hand, dan zeg je eigenlijk dat je je team niet vertrouwt. En een team dat voelt dat het niet vertrouwd wordt, gedraagt zich daarnaar.

Wat heb je eraan?

Wat er verandert als leiderschap gedeeld wordt:

• Beslissingen blijven niet hangen als jij er even niet bent.
• Mensen denken mee over het waarom, niet alleen over het hoe.
• Je team wordt wendbaar, want het kan zelf bijsturen als de situatie afwijkt.
• Jij als leider komt los van de dagelijkse details en krijgt ruimte voor wat alleen jij kunt doen.

Een goede leider bouwt geen volgers. Hij bouwt mensen die zelf kunnen leiden.

Volgende stap

Dit is de kern van een leiderschapstraject: een groep leidinggevenden die dezelfde standaard hanteert en die leert sturen op intentie in plaats van op controle. Een gesprek is de eerste stap.